header-image

Bijdrage van Sanquin aan oplossingen bij de NWA-clustervragen

Met de kennis en expertise van onderzoekers bij Sanquin kunnen wij vanuit de medical needs een bijdrage leveren aan oplossingen van de problemen die worden beschreven in de volgende clustervragen. Voor een uitgebreide beschrijving van de clustervragen zelf, zie de website van de nationale weteschapsagenda.

  • 034 Wat is in het licht van de veranderende bevolking (vergrijzend, hier en daar krimpend en beïnvloed door migratie) de houdbaarheid van de welvaartsstaat?

    Anemie: Vergrijzing maakt het noodzakelijk om effectiever om te gaan met donorbloed. Multi-etniciteit, veroorzaakt door migratie, vergroot de variatie van bloedgroepen en noodzaakt efficiënt karakteriseren van bloedgroepantigenen, en management van immunisatie tijdens de zwangerschap. De ontwikkeling van kunstbloed en kweekbloed moet schaarste van passend bloed voorkomen.


    Kanker: Een maximaal effectieve behandeling van kanker met minimale fysieke belasting levert, in generieke zin, een optimaal rendement ook in sociaaleconomisch opzicht.


    Immuundeficiëntie en veroudering: Vergrijzing maakt het noodzakelijk om beter te begrijpen hoe het afweersysteem van ouderen anders functioneert dan dat van jongeren en om via specifieke therapieën in te kunnen grijpen op situaties van verminderde afweer

  • 076 Wat zijn de gevolgen van chronische aandoeningen, stress en handicaps en hoe kunnen mensen hier zo goed mogelijk mee omgaan?

    Anemie: Aangeboren anemie die transfusieafhankelijk maakt is een ernstige handicap, met een groot risico op weefselschade door zuurstofgebrek en ijzerstapeling. Wij onderzoeken de moleculaire en cellulaire mechanismen van hemoglobinopathie, Diamond Blackfan Anemie en sferocytose om nieuwe therapieën te vinden die transfusie afhankelijkheid voorkomen of verminderen. Wegvangen van vrijkomend heem en hemoglobine bij cel-lysis is van groot belang om oxidatieve schade aan weefsels  te voorkomen. Door transfusiemanagement te optimaliseren, en de transfusieopbrengst te maximaliseren kan schade door zuurstofgebrek en ijzerstapeling geminimaliseerd worden. Onderzoek naar immunisatie en ijzer huishouding moet de bijwerkingen van transfusie verminderen. 

    Kanker: De mogelijkheid van een optimale behandeling van kanker zal bijdragen aan acceptatie van de ziekte.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Vergrijzing maakt het noodzakelijk om beter te begrijpen hoe het afweersysteem van ouderen anders functioneert dan dat van jongeren en om via specifieke therapieën in te kunnen grijpen op situaties van verminderde afweer. Aangeboren en verworven immuundeficiënties en kanker zijn veelal chronische condities. Verbeterde diagnostiek en therapie van de patiënten draagt bij aan bevordering van herstel en gezondheid van de patiënten en aan deelname aan de maatschappij. Verminderde afweer bij veroudering kan ertoe leiden dat infecties vaker plaatsvinden en/of minder goed bestreden kunnen worden. Verminderde afweer bij veroudering is genoemd als bijdragende reden aan het vaker voorkomen van kanker bij oudere personen. Meer inzicht in de veranderingen in het afweersysteem bij veroudering maakt het mogelijk nieuwe therapieën te ontwikkelen die deze veranderde afweer zo optimaal mogelijk activeren om toch beschermd te blijven tegen infecties (en mogelijk tegen kanker).

  • 077 Wat is de bijdrage van niet genetische factoren aan persoonlijke eigenschappen en ziekteprocessen?

    Anemie: Om “bloed op maat” te kunnen leveren is het van groot belang om genetische factoren te vinden de effectiviteit en risico’s van bloedtransfusie bepalen. We onderzoeken dat middels epidemiologische studies gekoppeld aan klinische trials. Genetische factoren bepalen ook de frequentie waarmee donors bloed kunnen geven en daar weer van herstellen.

    Bloeden en hemostase: We onderzoeken de complexe interacties tussen genetische en niet-genetische factoren die samen bloeding en stoornissen van de hemostase veroorzaken. 

    Kanker: Afhankelijk van het type kanker kan er een sterke bijdrage van niet-genetische eigenschappen aan het ontstaan en het verloop van het ziekteproces zijn, en daarmee waarschijnlijk ook aan het succes van de behandeling. Ontwikkeling van deze therapieën zal de voorwaarde scheppen voor studie hiernaar.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Genetische factoren kunnen bijdragen aan immuundeficiënties, effectiviteit van hyperimmunisatie en hematopoïetische stamceltransplantatie  en veranderde afweer bij veroudering. Inzicht in de exacte bijdragen van genetische factoren is een belangrijk onderdeel van alle vier onderzoekslijnen. Dit kan onderzocht worden door analyse van de genetische make-up van patiënten- en donor-cohorten gekoppeld aan parameters die de status quo van afweerreacties en ziektebeeld weergeven (al dan niet gekoppeld aan specifieke therapie).

  • 080 Kunnen we de factoren die een rol spelen bij het ontstaan en de instandhouding van onbegrepen langdurige lichamelijke klachten beter begrijpen en daardoor deze klachten beter behandelen?

    Anemie: Klinische transfusiegeneeskunde en donorstudies leveren grote datacohorten met individuele, anonieme parameters die van groot belang kunnen zijn voor populatiestudies.

    Kanker: Door mutatieonderzoek bij kanker te doen, kan bv het aantal potentiele neo-epitopen worden bepaald, en deze kennis kan worden ingezet om een behandeling op maat te maken met bijvoorbeeld tumor-infiltrating lymphocytes en dendritische cellen.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Naast genetische factoren, richten allen vier onderzoekslijnen zich op de vraag welke andere factoren bijdragen. Longitudinale analyses van patiënten- en donor-cohorten (eventueel gekoppeld aan therapie) en geschikte diermodellen zullen bijdragen aan het in kaart brengen van deze factoren.

    Ontstekingen en vaatziekten: Eiwit en DNA analyse uitvoeren op bloedvaten die zijn geïsoleerd uit specifieke organen/weefsels. Hiervoor zullen humane maar ook diermodellen worden gebruikt, al dan niet vanuit verschillende ontstekingscondities.

  • 081 Hoe gaat de kennis van genetica een rol spelen in het begrijpen van, screenen op en behandelen van (zeldzame) ziekten?

    Anemie: De transfusiebehoefte van aangeboren anemie kan voorkomen of verminderd worden door het gebruik van steroïdehormonen bij Diamond Blackfan Anemie, en hydroxyurea bij hemoglobinopathie. Welke patiënten wel, en welke niet reageren op deze behandeling lijkt een multifactoriële oorzaak te hebben die slechts ten dele bekend is, en waarin genetische screens steeds meer inzicht verschaffen. De kennis van de genetische factoren is ook van groot belang om de risico´s van transfusie te bepalen. Zowel het risico op allo-immunisatie als op ijzerstapeling blijken een grote individuele variatie te kennen. Voor het opstellen van individuele transfusierichtlijnen is het van groot belang de genetische factoren te kennen die dit risico bepalen.

    Bloeden en hemostase: met nieuwe kennis van genetische oorzaken van tot nu toe onbegrepen stoornissen van de hemostase kunnen we patienten met deze stoornissen beter diagnostiseren en beter behandelen en/of genezen. 

    Kanker: Door genotypering van zowel kanker als gastheer zullen we hematologische tumoren beter gaan begrijpen en behandelen, en zullen we ook beter toegesneden immuuntherapie kunnen ontwerpen. Deze personalized medicine zal ook een gunstig effect op de kosten van de zorg gaan krijgen.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Genetische factoren kunnen bijdragen aan immuundeficiënties, effectiviteit van hyperimmunisatie en hematopoïetische stamceltransplantatie  en veranderde afweer bij veroudering. Inzicht in de exacte bijdragen van genetische factoren is een belangrijk onderdeel van alle vier onderzoekslijnen. Dit kan onderzocht worden door analyse van de genetische make-up van patiënten- en donor-cohorten gekoppeld aan parameters die de status quo van afweerreacties en ziektebeeld weergeven (al dan niet gekoppeld aan specifieke therapie).

  • 085 Elke tumor is anders: hoe kunnen we de ziekte kanker goed genoeg begrijpen om een behandeling voor elke vorm ervan te kunnen ontwikkelen?

    Kanker: Door het bepalen van mutatie-profielen en ook genotypering van de patiënt te doen zullen we steeds betere typering van de kanker en zijn context kunnen realiseren, en op grond daarvan een zo optimaal mogelijke behandeling ontwerpen, zowel wat betreft hematopoïetische stamceltransplantatie  als immuuntherapie. 

  • 086 Darmziekten en in het bijzonder de relatie tussen onze darmflora en gezondheid: hoe kunnen we de darmflora effectief beïnvloeden?

    Kanker: Zoals de darmflora alle aspecten van het functioneren van ons immuunsysteem beïnvloedt, zo zal het ook het effect van immuun therapie en hematopoïetische stamceltransplantatie  beïnvloeden. Onderzoek zal de relevante darm-microben identificeren en die kennis zal gebruikt kunnen worden om prognose en behandeling van kankerpatiënten te verbeteren.

  • 088 Hoe kunnen we hart- en vaatziekten (atherosclerose, hartfalen, hartritmestoornissen en trombose) op individueel niveau vroeg voorspellen, voorkomen en behandelen?

    Ontstekingen en vaatziekten: Screening van (gesecreteerde) eiwitten in het plasma en daarvoor diagnostische testen ontwikkelen. Diermodellen voor zulke ziektebeelden kunnen aanvullend werken om het ziekteverloop en de veranderingen in eiwit/DNA profiel bij te houden.

  • 089 Hoe kunnen we longziekten beter begrijpen en behandelen?

    Kanker: Wat betreft longkanker: de ontwikkeling van geschikte immuuntherapeutische benaderingen met T cellen (zoals nu al in ontwikkeling) en/of antilichamen.

  • 090 Hoe ontstaan chronische nierziekten en hoe kunnen deze eerder opgespoord worden en vervolgens op individuele basis worden behandeld?

    Kanker: Wat betreft nierkanker: door goede en gevoelige moleculaire diagnostiek en ontwikkeling van immuuntherapeutische behandelingen.

  • 091 Zwangerschap, een kind baren en de overgang: kunnen we ze beter maken?

    Anemie: Tijdens de zwangerschap en geboorte komen het bloed va moeder en kind met elkaar in aanraking en kan de moeder antilichamen aanmaken tegen bloedgroepantigenen van het kind, die bij een volgende zwangerschap de gezondheid van het kind ernstig kunnen schaden. Om dit risico te vermijden is het van belang de risico’s van immunisatie te kennen, en te begrijpen hoe antistoffen van de moeder via de placenta bij het ongeboren kind komen.

    Bloeden en hemostase: de hemostase wordt sterk beïnvloed door de hormonale veranderingen die plaatsvinden tijdens de zwangerschap, de bevalling en de overgang. Wij onderzoeken deze veranderingen en de effecten van deze veranderingen op problemen tijdens zwangerschap en bevalling. Deze kennis zal bijdragen aan het voorkomen van overlijden en irreversibele schade ten gevolge van ernstige bloedingen en trombose.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Het beter begrijpen hoe we donoren optimaal kunnen hyperimmuniseren tegen Rhesus D maakt het mogelijk dat we voldoende anti-RhD antistoffenpreparaten kunnen blijven genereren om te voldoen aan de behoefte om RhD-negatieve vrouwen preventieve antistoffen te kunnen geven tijdens zwangerschap.

  • 094 Hoe maken we de gezondheidszorg kwalitatief zo goed mogelijk, maar houden we het betaalbaar?

    Bloeden en hemostase: door aan te tonen welke therapie en welke diagnostische test de meeste toegevoegde waarde heeft voor elke unieke stituatie zal het mogelijk zijn om overbodige zorg te verminderen en nodige zorg te leveren.

    Kanker: Sanquin kan als not-for-profit organisatie, met unieke kennis en kunde op het gebied van cellulaire- en immuuntherapieën, hierin een centrale rol kunnen spelen, zowel nationaal als internationaal.

  • 095 Hoe kan de gezondheidszorg, onder andere door gebruik te maken van biomarkers, meer gericht worden op de uniciteit van een persoon?

    Anemie: De afdelingen Klinische transfusiegeneeskunde en Donorstudies leveren grote datacohorten met individuele, anonieme parameters die van groot belang kunnen zijn voor populatiestudies. De beschikbaarheid van plasmasamples maakt het mogelijk om epidemiologische studies te koppelen aan biomarkers in bloed.

    Bloeden en hemostase: door aan te tonen welke therapie en welke diagnostische test, onder andere biomarkers, de meeste toegevoegde waarde heeft voor elke unieke stituatie zal het mogelijk zijn om overbodige zorg te verminderen en nodige zorg te leveren.

    Kanker: Omdat er grote verschillen bestaan in de individuele response op hematopoïetische stamceltransplantatie  en immuun therapie zal het onontbeerlijk zijn om goede bio markers te ontwikkelen, en de moleculaire diagnostiek en het Immuno-monitoring platform van Sanquin zullen daar direct aan bijdragen.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Klinische transfusiegeneeskunde en donorstudies leveren grote datacohorts met individuele, anonieme parameters die van groot belang kunnen zijn voor populatiestudies. De beschikbaarheid van plasma samples maakt het mogelijk om epidemiologische studies te koppelen aan biomarkers in bloed.

    Ontstekingen en vaatziekten: Toepassen van persoons/patiënt-eigen endotheel geïsoleerd uit het bloed kan worden gebruikt om lokale vasculaire schade te repareren. Daarnaast kunnen verschillende therapeutische drugs getest worden op mogelijke schadelijke nevenactiviteiten op de bloedvatwand door eigen endotheelcellen van de patiënt zelf te kunnen gebruiken voor de testen. Hiervoor wordt een apparaat ontwikkelt waarin een patiënt-eigen bloedvat nagebootst wordt.

  • 096 Hoe komen we aan een betere diagnostiek, betere behandelingen en betere vaccins voor afweerstoornissen en infectieziekten?

    Kanker: Een betere genotypering en fenotypering van zowel kanker als patiënt zal zowel de potentiele hiaten van het immuunsysteem en de Achilleshiel(en) van de kanker kunnen identificeren. Dit zal onder meer van belang zijn voor het ontwerpen van een gepersonaliseerde immuuntherapie tegen de kanker.

    Ontstekingen en vaatziekten: Door een antwoord te kunnen geven wat “endotheel dysfunctie”  precies is en hier een meetbare waarde aan te geven krijgen clinici een handvat om vaatschade te beoordelen op de ernst. Daarnaast kan deze waarde voorspellend werken en ook gebruikt worden om de effecten van therapie waar te nemen.

  • 097 Hoe blijven we micro-organismen de baas in gezondheidszorg, veehouderij en milieu?

    Ontstekingen en vaatziekten: Door volledige screens van eiwit- en DNA-profielen afkomstig van bloedvatwand (d.w.z. endotheel) te benutten, kan een diagnostisch profiel opgezet worden om vasculaire ziekten in beeld te brengen. Door eerdere detectie kan escalatie worden voorkomen door de kwaliteit van endotheel te verbeteren, met name in orgaan/weefselspecifieke locaties.

  • 098 Hoe kunnen we doorbraken binnen het fundamenteel-biomedische onderzoek beter vertalen naar de ontwikkeling van nieuwe medicijnen?

    Anemie en bloeding en hemostase: Sanquin is als not-for-profit organisatie binnen de gezondheidszorg als geen ander in staat om onderzoek, diagnostiek, en product ontwikkeling te combineren en nieuwe producten te ontwikkelen en te testen in klinische trials. Daartoe wordt nauw samengewerkt met academische centra en farma op nationaal en internationaal gebied. Kritisch in dit proces is dat de condities die noodzakelijk zijn om veilige medicatie te produceren, in de onderzoeks- en ontwikkelingsfase al onderkent worden. Dit vereist nauwe samenwerking tussen verschillende disciplines.

    Kanker: Door Sanquin als not-for-profit organisatie zo te positioneren in het medisch-wetenschappelijk landschap dat deze doorbraken optimaal benut kunnen worden voor de verbetering van hematopoïetische stamceltransplantatie  en immuuntherapieën tegen kanker.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Sanquin is als not-for-profit organisatie binnen de gezondheidszorg als geen ander in staat om onderzoek, diagnostiek, en product ontwikkeling te combineren en nieuwe producten te ontwikkelen en te testen in klinische trials. Daartoe wordt nauw samengewerkt met academische centra en farma op nationaal en internationaal gebied. Kritisch in dit proces is dat de condities die noodzakelijk zijn om veilige medicatie te produceren, in de onderzoeks- en ontwikkelingsfase al onderkent worden. Dit vereist nauwe samenwerking tussen verschillende disciplines.

  • 099 Hoe kunnen we met behulp van een groter begrip van het leven, nieuwe targets identificeren voor moleculaire therapieën, antibiotica en antivirale middelen?

    Anemie: Het onderzoek naar aangeboren anemie is erop gericht om moleculaire en cellulaire processen te identificeren die als doelwit van nieuwe therapieën kunnen dienen. Door de toegenomen kennis over het ontstaan van weefsels en organen tijdens de embryogenese, over de interactie tussen cellen, en over de levensvatbaarheid van individuele cellen kunnen we nieuwe cellulaire therapieën ontwikkelen zoals gekweekte rode bloedcellen voor transfusie. Een volgende stap in therapie-ontwikkeling kan gezet worden door deze cellen te beladen met therapeutische moleculen.

    Kanker: Door Sanquin als not-for-profit organisatie zo te positioneren in het medisch-wetenschappelijk landschap dat deze doorbraken optimaal benut kunnen worden voor de verbetering van hematopoïetische stamceltransplantatie  en immuuntherapieën tegen kanker.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Inzicht in de factoren die het afweersysteem bij veroudering beïnvloeden hebben de potentie om nieuwe methodes en vaccinaties te ontwikkelen om afweer bij ouderen zo effectief mogelijk te maken.

    Ontstekingen en vaatziekten: Door in kaart te hebben hoe de bloedvatwand reageert onder verschillende vasculaire aandoeningen, met als extra dimensie orgaan/weefsel specificiteit, kunnen we meer gericht targets ontwikkelen voor therapeutische toepassingen. Aanvullend is het ontwikkelen van een persoonsgebonden bloedvat een uitdaging om op deze wijze ongewilde neveneffecten van drugs op de bloedvaten te kunnen testen. Deze toepassing zal ook het gebruik van proefdieren drastisch kunnen terugdringen.

  • 100 Hoe kunnen we met behulp van (stam)cellen en biomaterialen de vorming en herstel van weefsels en organen bevorderen?

    Anemie: Onderzoek aan anemie betreft ook mogelijke gentherapie en herstel van bloedvormende capaciteit van beenmerg door stamcellen of andere voorlopercellen te transplanteren. Het celtherapie lab van Sanquin is actief betrokken bij de ontwikkeling en productie van cellulaire therapieën die gelden als ATMP (Advanced Therapeutic Medical Products).

    Kanker:

    1. Een betere kennis van stamcellen zal helpen om de prestaties van hematopoïetische stamceltransplantatie te verbeteren.
    2. Meer kennis van individuele kanker-stamcellen zal zorgen voor een beter toegesneden immuuntherapie tegen kanker.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Het celtherapie lab van Sanquin is actief betrokken bij de ontwikkeling en productie van stamceltherapieën. Beter inzicht in de factoren die de balans tussen GvL en GvHD bepalen maken optimale patiënten screening voor therapie mogelijk en kunnen aanleiding geven tot nieuwe vormen van comedicatie om GvHD te onderdrukken en GvL toe te staan.

    Ontstekingen en vaatziekten: Blood-outgrowth-endothelial-cells (BOECs) worden geïsoleerd uit bloed van gezonde donoren of van patiënten. In het eerste geval kunnen gezonde endotheelcellen teruggegeven worden aan patiënten met vasculaire schade. Extra uitdagingen liggen in het teruggeven van BOECs van patiënt zelf waarin de schade is hersteld met behulp van gerichte gentherapie.

  • 101 Kunnen we modellen van het menselijk lichaam ontwerpen en slimme technologie gebruiken voor gezondheids-, voedings- en toxiciteitsonderzoek en daarmee tegelijkertijd het proefdiergebruik drastisch verminderen?

    Anemie: Ons onderzoek maakt gebruik van iPSC (geïnduceerde pluripotente stamcellen) om ziektemodellen te maken van patiëntencellen waarin we de (defecte) bloedcelvorming van stamcel tot rijpe bloedcel kunnen volgen. Met deze modellen kunnen we de effecten van therapie testen, zowel ‘small molecules’, als cellulaire therapieën, als toxiciteitsonderzoek. Daarnaast ontwerpen we 3D-bioreactorstructuren die dierproefvrij testen van bloedvorming nog realistischer maken.

    Kanker: Door onder andere het gebruik van goede gehumaniseerde in vitro en in vivo modellen zal beter preklinisch onderzoek met nieuwe anti-kankertherapieën kunnen gebeuren, dat een groter voorspellende waarde heeft voor de toxiciteit in de mens, en dit zal helpen het proefdiergebruik voor toxiciteitsstudies te reduceren.

    Immuundeficiëntie en veroudering: De monocyt activatie test (MAT) is een diagnostische test die binnen Sanquin ontwikkeld is en gebruikt wordt binnen de diagnostiek om afweerreacties tegen verschillende producten te testen. In de onderzoekslijn naar veroudering kan onderzocht worden of de MAT de mate van effectieve afweer in een persoon kan aangeven en of we via de MAT kunnen onderzoeken of bepaalde moleculen afweerreacties in oudere personen kunnen herstellen.

  • 102 Hoe kunnen we nieuwe geneesmiddelen en -wijzen ontwikkelen om zo vitaal en gezond mogelijk te blijven?

    Anemie: Sanquin is als not-for-profit organisatie binnen de gezondheidszorg als geen ander in staat om onderzoek, diagnostiek, en product ontwikkeling te combineren en nieuwe producten te ontwikkelen en te testen in klinische trials. Daartoe wordt nauw samengewerkt met academische centra en farma op nationaal en internationaal gebied. Kritisch in dit proces is dat de condities die noodzakelijk zijn om veilige medicatie te produceren, in de onderzoeks- en ontwikkelingsfase al onderkent worden. Dit vereist nauwe samenwerking tussen verschillende disciplines.

    Kanker: Door expertise te bundelen. Sanquin kan daaraan een substantiële bijdrage leveren door haar expertise op het gebied van hematopoïetische stamceltransplantatie  en immuuntherapie in te zetten. Verdere uitbreiding van de innovatieve capaciteit van Sanquin zal helpen nieuwe therapieën te ontwikkelen, die de gezondheid van de bevolking bevorderen.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Sanquin is als not-for-profit organisatie binnen de gezondheidszorg als geen ander in staat om onderzoek, diagnostiek, en product ontwikkeling te combineren en nieuwe producten te ontwikkelen en te testen in klinische trials. Daartoe wordt nauw samengewerkt met academische centra en bedrijven op nationaal en internationaal gebied. Kritisch in dit proces is dat de condities die noodzakelijk zijn om veilige medicatie te produceren, in de onderzoeks- en ontwikkelingsfase al onderkent worden. Dit vereist nauwe samenwerking tussen verschillende disciplines. De onderzoekslijn naar effecten van veroudering op effectiviteit van afweer kan aanleiding geven tot nieuwe aanknopingspunten om afweer bij ouderen te versterken.

  • 104 Hoe ontwikkelen we minimaal-invasieve technieken en interventies voor de diagnose, prognose en behandeling van patiënten?

    Anemie: Epidemiologisch onderzoek gekoppeld aan klinische trials is erop gericht nieuwe, meer individuele transfusie-richtlijnen op te stellen die transfusies tot een minimum beperken. Door een webtool te maken zijn deze richtlijnen voor iedereen toegankelijk. Om kweekbloed te maken, dat beladen kan zijn met therapeutische moleculen, hebben we protocollen ontwikkeld die uitgaan van bloed en waarvoor geen beenmergpunctie nodig is. Van deze cellen kunnen modellen gemaakt worden om diagnostiek en therapie te testen.

    Kanker: Sanquin zal heraan met name een bijdrage leveren door verbetering van diagnostiek en behandeling, en zal daarbij een bijdrage leveren aan verbetering voor zowel minimale-invasiviteit bij de donor als bij de patiënt.

    Immuundeficiëntie en veroudering: Data uit de verschillende onderzoekslijnen kunnen aanleiding geven tot nieuwe aanknopingspunten voor nieuwe diagnostiek en effectieve behandeling van patiënten en verbeteren van afweer van oudere personen.

  • 105 Hoe kunnen big data en technologische innovatie (e-health) bijdragen in de zorg?

    Anemie: Om “bloed op maat” te kunnen leveren is het van groot belang de effectiviteit en risico’s van bloedtransfusie bepalen. We onderzoeken dat middels epidemiologische studies gekoppeld aan klinische trials waarbij een groot aantal parameters getest wordt. Onderzoek aan donor populaties moet de frequentie bepalen waarmee donors bloed kunnen geven en daar weer van herstellen. De beschikbaarheid van plasmamonsters, en de verzamelde parameters - inclusief gegevens over leefstijl - vormen een belangrijke database om correlaties te leggen die tot verbeteringen in de zorg kunnen leiden.

    Kanker:

    1. Dit kan op velerlei manieren bijdragen aan de verbetering van kankertherapie, Sanquin zal daarvoor ook haar bio-informatica expertise daarvoor inzetten.
    2. Als not-for-profit organisatie zal Sanquin zich verplichten om alle data van klinische studies publiek te maken, hetgeen publiek gebruik bevordert, en onnodige replicatie en misverstanden voorkomt.
  • 112 Big data: kunnen we grote datasets en het verzamelen daarvan benutten voor het realiseren van waarden, het genereren van inzichten en het verkrijgen van antwoorden?

    Anemie: Om “bloed op maat” te kunnen leveren is het van groot belang de effectiviteit en risico’s van bloedtransfusie te bepalen. We onderzoeken dat middels epidemiologische studies gekoppeld aan klinische trials waarbij een groot aantal parameters getest wordt. Onderzoek aan donor populaties moet de frequentie bepalen waarmee donors bloed kunnen geven en daar weer van herstellen. De beschikbaarheid van plasmamonsters, en de verzamelde parameters - inclusief gegevens over leefstijl - vormen een belangrijke database om correlaties te leggen die tot verbeteringen in de zorg kunnen leiden.

    Kanker:

    1. Dit kan op velerlei manieren bijdragen aan de verbetering van kankertherapie, Sanquin zal daarvoor ook haar bio-informatica expertise daarvoor inzetten.
    2. Als not-for-profit organisatie zal Sanquin zich verplichten om alle data van klinische studies publiek te maken, hetgeen publiek gebruik bevordert, en onnodige replicatie en misverstanden voorkomt.
  • 122 Kunnen we een synthetische cel bouwen?

    Anemie: Synthetische `rode bloedcellen´, i.e. hemoglobine-oplossingen in een lipidemembraan, zijn getest en voldeden onvoldoende. Nu we meer begrijpen van de processen die van belang zijn voor het functioneren van rode bloedcellen, en van alle kwaliteitseisen kunnen we het als alternatief voor kweekbloed opnieuw testen. 

  • 135 Hoe kunnen we de eigenschappen, de functionaliteiten en het samenspel van moleculen in levende systemen beter begrijpen en zo bijvoorbeeld op leven geïnspireerde systemen ontwikkelen?

    Anemie: Ons onderzoek naar moleculaire en cellulaire processen (i) in gezonde en pathologische rode bloedcelontwikkeling, (ii)  in de interactie van rode cellen met endotheelcellen van de vaatwand, en (iii) in de interactie van rode bloedcellen met miltmacrofagen die de kwaliteitscontrole op de celmembraan uitvoeren is van groot belang om uiteindelijk een bioreactor te bouwen om bloed te produceren. 

    Kanker: De kennis van Sanquin op dit vlak met betrekking tot bloedcellen en immuuncellen zal in generieke en specifieke zin nuttig blijken bij het optimaliseren van hematopoïetische stamceltransplantatie  en immuuntherapieën.

    Immuundeficiëntie en veroudering: De verschillende onderzoekslijnen zullen allen inzicht geven in de interacties tussen afweermoleculen en afweercellen voor en na behandeling van gezonde donoren, immuundeficiëntie personen en bij veroudering. De datasets kunnen geanalyseerd via systeembiologie en mathematische modellen kunnen gevormd worden die correleren met de bekende data. In silico modulatie van de modellen kan potentiele netwerken identificeren die van belang zijn in de verschillende vraagstellingen. Het werkelijk belang van deze netwerken kan experimenteel onderzocht worden (i) in minimale in vitro modellen waar functie van specifieke cellen en/of afweermoleculen onderzocht kan worden, (ii) in geschikte diermodellen en (iii) effecten van netwerk-gerichte therapie in klinische patiënten studies.
    De monocyt activatie test (MAT) is een diagnostische test die binnen Sanquin ontwikkeld is en gebruikt wordt binnen de diagnostiek om afweerreacties tegen verschillende producten te testen. In de onderzoekslijn naar veroudering kan onderzocht worden of de MAT de mate van effectieve afweer in een persoon kan aangeven en of we via de MAT kunnen onderzoeken of bepaalde moleculen afweerreacties in oudere personen kunnen herstellen.

  • 136 Cellen zijn de bouwstenen van het leven. Hoe werken ze en wat kunnen ze ons leren over levensprocessen?

    Anemie:  Ons onderzoek naar moleculaire en cellulaire processen in erythropoïese zijn gericht op mechanismen betrokken bij anemie. Onderzoek naar de expressie van globinegenen, cruciaal om hemoglobinopathie te begrijpen heeft al decennia lang steeds weer nieuw inzicht gegeven in de regulatie van genexpressie, en regulatie van celspecificatie. Ons onderzoek naar de mechanismen betrokken bij Diamond Blackfan Anemie geeft heel basaal inzicht in mRNA translatie. Maar ook hoe niet de expressie van transcripten, maar de vertaling ervan in eiwit, wordt gereguleerd. Ook onderzoek naar de interactie van rode bloedcellen met endotheelcellen, en met miltmacrofagen geeft inzicht dat veel wijder van belang is voor celinteracties en de rol van macrofagen bij het verwijderen van tumorcellen. Immuuncellen die ongewenste immunisatie tegen bloedgroepantigenen tijdens zwangerschap regelen zijn ook betrokken bij bv een antikanker respons. De inzichten die we verkrijgen door rode bloedcellen te kweken uit iPSC (geïnduceerde pluripotente stamcellen) geven ook een veel breder inzicht in de cellulaire interacties die nodig zijn om weefsels te ontwikkelen gedurende embryogenese.

    Kanker: Inzage in de specifieke regulatie mechanismen in cellen kunnen helpen om optimale hematopoïetische stamceltransplantatie  en immuuntherapieën te ontwikkelen.

  • 137 Hoe ontwikkelt een bevruchte eicel zich tot een complex organisme met verschillende gespecialiseerde weefsels en organen?

    Anemie: De inzichten die we verkrijgen door rode bloedcellen te kweken uit iPSC (geïnduceerde pluripotente stamcellen) geven ook een veel breder inzicht in de cellulaire interacties die nodig zijn om weefsels te ontwikkelen gedurende embryogenese.

    Kanker: Die kennis zal ook nuttig blijken om het gedrag van kankercellen te begrijpen en beïnvloeden, en daarmee zullen we ook het succes van hematopoïetische stamceltransplantatie  en immuuntherapie tegen kanker kunnen manipuleren.